Akran Zorbalığı Nedir? Çocuğunuz Okulda Zorbalığa Uğruyorsa Ne Yapmalısınız?

“Anne, bugün okula gitmek istemiyorum.”

“Baba, karnım ağrıyor.”

“Kimse benimle oynamıyor.”

“Çantamı yine sakladılar.”

“Bana lakap takıyorlar.”

“Öğretmene söylersen daha kötü yapacaklarını söylediler.”

Çocukların okul hayatında zaman zaman arkadaşlık sorunları, tartışmalar ve anlaşmazlıklar yaşaması olağandır. İki çocuk aynı oyuncağı isteyebilir. Arkadaşlar tartışabilir. Bir çocuk diğerine kızabilir. Bugün birlikte oynayan iki arkadaş yarın küsebilir.

Ancak bazı davranışlar sıradan bir çocukluk anlaşmazlığının ötesine geçebilir. Bir çocuğun başka bir çocuk tarafından tekrar tekrar aşağılanması, dışlanması, tehdit edilmesi, fiziksel olarak rahatsız edilmesi veya güç kullanılarak hedef haline getirilmesi akran zorbalığının işaretleri arasında olabilir.

UNICEF, zorbalığı anlamada özellikle üç unsura dikkat çekiyor: niyet, tekrar ve güç. Zorbalık tek bir anlaşmazlıktan çok tekrarlanan bir davranış örüntüsüdür ve taraflar arasında fiziksel, sosyal veya başka biçimde bir güç dengesizliği bulunabilir.

Peki ebeveyn olarak bunu nasıl fark edeceğiz? Daha önemlisi: çocuğumuz “okulda bana zorbalık yapıyorlar” dediğinde ne yapacağız?

Her tartışma akran zorbalığı değildir

Bu ayrım önemli. İki çocuk tartıştı. Birbirlerine kızdılar. Sonra barıştılar. Bu tek başına zorbalık anlamına gelmez. Benzer güçteki iki çocuğun zaman zaman yaşadığı anlaşmazlıklar ile bir çocuğun sürekli hedef haline getirildiği zorbalık aynı şekilde değerlendirilmemeli.

Ancak davranış tekrarlanıyorsa, kasıtlı biçimde incitiyorsa, çocuk kendisini savunmakta zorlanıyorsa ve taraflar arasında belirgin bir güç farkı varsa zorbalık ihtimali daha dikkatli değerlendirilmelidir.

Akran zorbalığı sadece vurmak değildir

“Zorbalık” denildiğinde ilk akla gelen fiziksel davranışlar olabilir: itmek, vurmak, tekmelemek, eşyasını almak. Ama zorbalık yalnızca fiziksel değildir.

Bir çocuğa sürekli “şişko”, “çirkinsin”, “sen bizimle oynayamazsın”, “kimse seni sevmiyor” demek de incitici davranış örüntüsünün parçası olabilir.

Sosyal dışlama da önemlidir

Bazı zorbalık davranışları yetişkinlerin fark etmesinin daha zor olduğu biçimde gerçekleşebilir. Örneğin bir grup çocuk sistematik olarak bir çocuğu oyunlara almıyor, arkadaşlarının onunla konuşmasını engelliyor, hakkında söylenti yayıyor veya gruptan dışlıyor olabilir.

Çocuk eve geldiğinde üzerinde herhangi bir fiziksel iz bulunmaz. Ama “okulda kimse benimle konuşmuyor” demeye başlayabilir. Arkadaşlık çerçevesi: çocuklarda arkadaşlık ve sosyal beceriler.

Siber zorbalık da okul hayatının parçası haline gelebilir

Zorbalık artık okul kapısında bitmeyebilir. WhatsApp grupları, mesajlaşma uygulamaları, sosyal medya, çevrimiçi oyunlar ve diğer dijital platformlar üzerinden de devam edebilir.

UNICEF, siber zorbalığın mağdura farklı zaman ve yerlerde ulaşabilmesi, hızla geniş bir kitleye yayılabilmesi ve çevrimiçi iz bırakabilmesi nedeniyle ayrıca ciddi sonuçlar yaratabileceğine dikkat çekiyor. Bu nedenle “okul dışında olmuş, okul meselesi değil” demek her zaman yeterli olmayabilir. Dijital denge: çocuklarda ekran süresi.

Çocuğum zorbalığa uğradığını söylemeyebilir mi?

Evet. Bazı çocuklar yaşadıklarını doğrudan anlatmayabilir. Bunun birçok nedeni olabilir. “Şikâyetçi” olarak görülmekten korkabilir. Diğer çocukların daha fazla üzerine geleceğini düşünebilir. Utanabilir. Kendisini suçlayabilir. Ebeveynin aşırı tepki vermesinden çekinebilir. Ya da yaşadığı şeyin zorbalık olduğunu henüz anlayamayabilir.

Bu nedenle bazen çocuğun söylediği şeylerden çok davranışındaki değişiklikler ipucu verir.

Akran zorbalığının olası işaretleri nelerdir?

Tek bir belirtiye bakarak “çocuğum kesinlikle zorbalığa uğruyor” sonucuna varamayız. Ancak açıklanamayan yaralanmalar, kaybolan veya zarar gören eşyalar, okula gitmek istememe, arkadaşlıkların aniden değişmesi, uyku sorunları, okul performansındaki değişiklikler veya sık baş/mide ağrısı şikâyetleri gibi durumlar araştırılması gereken işaretler olabilir. UNICEF ve StopBullying.gov, çocukların her zaman yaşadıklarını yetişkinlere anlatmayabileceğine de dikkat çekiyor.

Burada önemli kelime: değişiklik. Çocuğun normal davranışından belirgin biçimde farklılaşması bize bir şeylerin yolunda gitmediğini gösterebilir.

“Bugün okula gitmek istemiyorum”

Her okul reddi zorbalık değildir. Çocuk uykusuz olabilir, sınavdan endişelenebilir, öğretmeniyle sorun yaşamış olabilir, arkadaşlarıyla tartışmış olabilir veya yeni okula alışmaya çalışıyor olabilir. İlk haftalar: okullar açılıyor: çocuklar için ilk hafta rehberi.

Ama okula gitmek istememe tekrarlıyorsa ve özellikle belirli çocuklar, teneffüsler, servis veya belirli derslerle ilişkilendiriliyorsa daha ayrıntılı konuşmak gerekir. Okul reddi çerçevesi: çocuğum okula gitmek istemiyor.

“Karnım ağrıyor” diyorsa?

Çocuğun fiziksel şikâyetlerini “okula gitmemek için bahane üretiyor” diye geçiştirmeyin. Öncelikle gerçek bir sağlık sorunu olup olmadığı değerlendirilmelidir.

Ancak özellikle yalnızca okul günlerinde ortaya çıkan ve tekrarlayan fiziksel yakınmaların altında stres veya okulda yaşanan başka bir sorun da bulunabilir. UNICEF ve StopBullying.gov da sık baş veya mide ağrısını dikkat edilebilecek olası işaretler arasında sayıyor.

Çocuğum “bana zorbalık yapıyorlar” dedi: ilk ne yapmalıyım?

İlk tepkiniz çok önemli. Mümkün olduğunca sakin kalın ve dinleyin. UNICEF’in ebeveynlere yönelik önerilerinde de ilk adımlardan biri çocuğu açık ve sakin biçimde dinlemek; hemen neden aramak veya problemi çözmeye girişmek yerine çocuğun duyulduğunu hissetmesini sağlamaktır.

Çocuğunuz size anlatmak için belki günlerdir cesaret toplamış olabilir. İlk cümlenizin “sen ne yaptın da sana bunu yaptı?” olmaması önemlidir. Dinleme ve sınır: çocuğum beni dinlemiyor.

Kullanabileceğiniz ilk cümleler

Örneğin: “Bunu bana anlattığın için teşekkür ederim.” “Seni dinliyorum.” “Bunun seni üzdüğünü anlayabiliyorum.” “Birlikte ne yapabileceğimize bakacağız.” UNICEF de çocuğa inanıldığının, anlatmasının iyi olduğunun ve yardım bulmak için yanında olunacağının hissettirilmesini öneriyor.

“Sen de ona vur” demeyin

Ebeveynin koruma içgüdüsü çok güçlü olabilir. “Bir daha yaparsa sen de vur” ilk anda çözüm gibi gelebilir. Ama bu yaklaşım çatışmayı büyütebilir, çocuğun güvenliğini riske atabilir ve okuldaki durumu daha karmaşık hale getirebilir.

Çocuğa kendini korumayı öğretmek önemlidir. Fakat kendini korumak ile intikam almak aynı şey değildir. Öfke anı: çocuklarda öfke nöbetleri.

“Boş ver, takma kafana” da demeyin

Yetişkin için küçük görünen olay çocuk için çok büyük olabilir. “Çocuk bunlar.” “Şaka yapmıştır.” “Sen de çok hassassın.” “Takma kafana.” gibi cümleler çocuğun “demek ki bunu anlatmamın anlamı yok” diye düşünmesine neden olabilir. Önce dinleyin. Sonra ne olduğunu anlamaya çalışın.

Çocuğu sorguya çekmeden bilgi toplayın

Ama olayın ne olduğunu anlamamız da gerekiyor. Şunları sorabiliriz: ne oldu, bu daha önce de oldu mu, nerede oluyor, kimler oradaydı, öğretmen gördü mü, sen o sırada ne yaptın, şu anda seni en çok ne endişelendiriyor?

Soruların amacı suçlu bulmak değil: olayın örüntüsünü anlamak.

Olayları not etmek faydalı olabilir

Sorun tekrarlanıyorsa kısa kayıt tutabilirsiniz: tarih, yer, ne oldu, kim vardı, okula bildirildi mi, ne yapıldı? Özellikle olaylar zaman içinde tekrar ediyorsa bu kayıt okul ile yapılacak görüşmede durumu daha açık anlatmayı kolaylaştırabilir.

Siber zorbalıkta kanıtları hemen silmeyin

Çocuk çok üzülmüş olabilir ve ilk isteğiniz “sil bunu” olabilir. Ancak tehdit, hakaret veya başka zararlı çevrimiçi içerikler varsa ekran görüntüsü, kullanıcı bilgisi ve mesaj gibi kanıtların saklanması daha sonra yapılacak bildirimlerde yararlı olabilir. UNICEF’in siber zorbalık rehberleri de kanıtların korunmasını ve platformların bildirim araçlarının kullanılmasını öneriyor.

Sonrasında ilgili hesap engellenebilir ve platform üzerinden bildirilebilir.

Okulla ne zaman konuşmalıyız?

Tekrarlanan veya çocuğun güvenliğini ve okul yaşamını etkileyen davranışlarda okulun devreye girmesi gerekir. UNICEF, ebeveynlerin öğretmen ve okul yönetimini zorbalığın önlenmesi ve ele alınmasında önemli ortaklar olarak görmesini öneriyor. Okulun zorbalıkla ilgili politika, davranış kuralları veya müdahale mekanizmasının bulunup bulunmadığı da sorulabilir.

İlk görüşme çoğu durumda sınıf öğretmeni veya ilgili öğretmenle başlayabilir. Duruma göre rehberlik birimi, okul psikolojik danışmanı, müdür yardımcısı veya okul yönetimi devreye girebilir.

Okula giderken “hesap sormaya” değil, çözüm bulmaya gidin

Ebeveyn olarak öfkelenmeniz anlaşılır. Ancak “bu okulda nasıl böyle bir şey olur?” diye başlayan görüşme tarafları savunmaya itebilir. Bunun yerine: “Çocuğum son iki haftadır şu olayları anlatıyor. Bunun tekrarlanmasını önlemek için birlikte nasıl bir plan oluşturabiliriz?” çok daha çözüm odaklıdır.

Okulla görüşmede ne sorabiliriz?

Şunları netleştirin: olaydan okulun haberi var mı, öğretmenlerin gözlemlediği bir durum olmuş mu, olay hangi alanlarda yaşanıyor, teneffüslerde gözetim nasıl, servisle bağlantılı mı, okulun akran zorbalığına ilişkin yaklaşımı nedir, çocuğun kendisini güvende hissedebilmesi için kısa vadede ne yapılacak, sonrasında durum nasıl takip edilecek?

Amaç yalnızca “diğer çocuğa ceza verildi mi?” sorusunun cevabını almak olmamalı. Asıl hedef davranışın durması ve güvenli ortamın yeniden kurulmasıdır.

Çocuğu zorbalık yapan çocuğun ailesiyle doğrudan yüzleştirmek?

İlk refleks “ben annesini ararım” olabilir. Ancak özellikle ciddi veya tekrarlayan durumlarda konuyu önce okul üzerinden yürütmek çoğu zaman daha düzenli olur. İki öfkeli ebeveynin okul kapısında tartışması çocukların sorununu çözmek yerine büyütebilir.

“Hadi barışın” her zaman çözüm değildir

Çocukların her anlaşmazlık sonrası barışması güzel olabilir. Ama zorbalık söz konusuysa iki çocuğu yan yana getirip “hadi el sıkışın” demek tek başına yeterli değildir. Çünkü ortada güç dengesizliği bulunabilir.

Zorbalığa maruz kalan çocuk yetişkinleri memnun etmek için “tamam, sorun yok” diyebilir. Öncelik güvenliğin sağlanması ve davranışın durması olmalıdır.

Okulda zorbalık en çok nerelerde fark edilmeyebilir?

Yetişkin gözetiminin daha az olduğu alanlar özellikle dikkat gerektirebilir. Örneğin teneffüs, koridor, tuvalet çevresi, bahçe, servis bekleme alanı ve okul servisi gibi yerler. Bu nedenle “öğretmen sınıfta hiçbir şey görmedi” olayın yaşanmadığı anlamına gelmeyebilir.

Okul servisinde akran zorbalığı

Servis okulun dışında gibi görünse de çocuğun okul gününün bir parçasıdır. Çocuğa lakap takılıyorsa, koltuğuna oturmasına izin verilmiyorsa, eşyası alınıyorsa, itiliyorsa veya tehdit ediliyorsa servis sorumlusu ve okul ile iletişim kurulabilir.

Servis seçimi: KKTC’de okul servisi seçerken dikkat edilecekler. Servis düzeni: KKTC’de okul servisleri neden başlamadı.

Çocuğa “kendini savunmayı” nasıl öğretebiliriz?

Çocuğun her durumda tek başına zorbalığı durdurmasını beklemeyin. Ama yaşına uygun bazı davranışları öğretebiliriz. Örneğin sakin ve net biçimde “bunu yapma”, “bu hoşuma gitmiyor” diyebilir. Güvenliyse ortamdan uzaklaşabilir. Güvendiği bir yetişkine gidebilir. Arkadaşlarının yanında kalabilir.

StopBullying.gov da çocukların güvenli olduğunda sakin ve açık biçimde durmasını istemesini; bunun güvenli olmadığı durumlarda ise uzaklaşıp güvenilir bir yetişkinden yardım almasını öneriyor.

“Şikâyet etmek” ile “yardım istemek” aynı şey değildir

Çocuklar bazen “öğretmene söylersem ispiyoncu olurum” diye düşünüyor. Bu ayrımı anlatabiliriz. Birini zor durumda bırakmak amacıyla küçük bir olayı yetişkine taşımak başka; bir kişinin güvenliği veya sürekli incitilmesi söz konusu olduğunda yardım istemek başkadır.

Çocuğa “birisi sana veya başka bir çocuğa zarar veriyorsa yetişkine söylemek ispiyonculuk değildir” mesajını verebiliriz.

Zorbalığa tanık olan çocuk ne yapmalı?

Bu da çok önemlidir. Çünkü okulda yalnızca zorbalığa uğrayan ve zorbalık yapan çocuklar yoktur. Bir de seyirciler vardır. UNICEF de zorbalığın mağdur, zorbalığı yapan ve seyirci olmak üzere farklı rolleri bulunduğunu; tanık olan çocukların mağduru destekleyerek ve davranışı normalleştirmeyerek olumlu rol oynayabileceğini belirtiyor.

Çocuğunuza “bir arkadaşınla dalga geçildiğinde sen ne yapabilirsin?” diye sorun.

Çocuğun kahraman olmasını beklemeyin

Ama burada dikkat. Çocuğa “arkadaşını mutlaka savun” derken onu fiziksel tehlikenin içine sokmamalıyız. Güvenli seçenekler yetişkine haber vermek, zorbalığa uğrayan arkadaşının yanına gitmek, onu oyuna dahil etmek, olayı alkışlamamak veya paylaşmamak olabilir.

“Benim çocuğum zorbalık yapmaz” demeden önce

Konunun zor tarafına gelelim. Bir gün okul arıyor: “Çocuğunuz başka bir öğrenciye zorbalık yapıyor.” İlk refleks “benim çocuğum asla yapmaz” olabilir. Ama önce dinleyin.

Çocuğunuzun başka bir çocuğa zarar verici davranması onun “kötü çocuk” olduğu anlamına gelmez. Ama davranışın görmezden gelinmesi gerektiği anlamına da gelmez.

Çocuğum başka bir çocuğa zorbalık yapıyorsa?

UNICEF, öncelikle davranışın altında ne bulunduğunu anlamaya çalışmayı; çocukla iletişim kurmayı, daha sağlıklı tepki yolları üzerinde çalışmayı, ebeveynlerin kendi rol modelliğini gözden geçirmesini ve şiddet içermeyen, uygun sonuçlarla çocuğa davranışını telafi etme fırsatı sunmayı öneriyor.

Şöyle başlayabilirsiniz: “Okuldan böyle bir durum öğrendim. Bana ne olduğunu anlatmanı istiyorum.” Dinleyin. Ama sınırı da açık tutun: “Bir arkadaşını sürekli aşağılamak kabul edilebilir değil.”

“Ama o başlattı”

Bu cümle gelebilir. Belki gerçekten öncesinde bir tartışma yaşandı. Bunu araştırmak gerekir. Ama “bana kızdı” başkasını tekrar tekrar aşağılamayı veya fiziksel olarak incitmeyi haklı hale getirmez.

Çocuğa alternatif davranış öğretmek gerekir: uzaklaşmak, yetişkine söylemek, sakinleşmek, sınır koymak.

Zorbalık yapan çocuğu etiketlemeyelim

“Sen zorbasın” yerine “yaptığın davranış zorbalık davranışı” demek daha doğrudur. Çocuğun kimliği ile davranışı ayırıyoruz. Çünkü hedefimiz çocuğu utandırmak değil, davranışı değiştirmek.

Özür dilemek yeterli mi?

“Özür dile, bitsin” her zaman yeterli değildir. Gerçek değişim için çocuk ne yaptığını, karşısındaki çocuğun bundan nasıl etkilenmiş olabileceğini ve bir daha aynı durumda ne yapabileceğini düşünmeli. Özür bunun bir parçası olabilir. Ama tek parçası değildir.

Akran zorbalığını önlemek sadece mağdurun görevi değildir

Bazen bütün tavsiyeler zorbalığa uğrayan çocuğa veriliyor: daha güçlü ol, cevap ver, uzak dur, kendini savun. Oysa güvenli okul ortamı oluşturmak çocuk, aile, öğretmen, okul yönetimi ve okul topluluğunun ortak sorumluluğudur. UNICEF de öğretmen ve okul yöneticilerini zorbalığın önlenmesi ve müdahalesinde temel ortaklar olarak tanımlıyor.

Okullar akran zorbalığına karşı ne yapabilir?

En güçlü yaklaşım yalnızca olay olduğunda ceza vermek değildir. Okul genelinde zorbalığın ne olduğunun açıkça anlatılması, öğrencilerin yardım isteyebileceği güvenilir yetişkinlerin belirlenmesi, öğretmenlerin belirtileri tanıması, teneffüs ve ortak alanların gözlenmesi, çocuklara empati ve saygı kültürünün kazandırılması ve siber zorbalığın da okul kültürünün parçası olarak ele alınması önleyici yaklaşımı güçlendirebilir.

UNICEF, özel dersler, toplantılar veya müfredat aracılığıyla zorbalık konusunda eğitim verilmesinin okul ortamındaki önleme çalışmalarının bir parçası olabileceğini belirtiyor.

“Sıfır zorbalık” afişi tek başına yetmez

Koridorda “zorbalığa hayır!” yazması güzeldir. Ama çocuk “öğretmene söylediğimde kimse ilgilenmiyor” diyorsa afiş işe yaramaz. Çocuğun bilmesi gereken: kime söyleyeceğim, beni dinleyecek mi, sonra ne olacak, beni daha kötü duruma düşürmeden yardım edilecek mi? Gerçek güven kültürü prosedürle desteklenmelidir.

Okul-aile iş birliği nasıl olmalı?

Ebeveyn “okul çözsün”, okul “aile çözsün” derse çocuk ortada kalır. Daha iyi yaklaşım aynı hedefte buluşmaktır. Hedef bir tarafın kazanması değil: çocukların güvenli okul ortamında eğitim görmesi.

Çocuğun arkadaşlıklarını güçlendirmek

Bir veya birkaç güvenilir arkadaşın bulunması çocuk için önemli destek olabilir. Çocuğu spor, sanat, oyun, kulüp ve yaşına uygun sosyal etkinlikler gibi sevdiği alanlara yönlendirmek yeni ilişkiler kurmasına yardımcı olabilir. UNICEF de çocuğun sevdiği etkinliklere katılmasının özgüven ve ortak ilgi alanlarına sahip arkadaş çevresi geliştirmesine katkı sağlayabileceğini belirtiyor.

Sosyal beceriler: çocuklarda arkadaşlık ve paylaşma.

Akran zorbalığı ve sosyal medya

Özellikle daha büyük çocuklarda okul ve internet artık tamamen ayrı dünyalar değildir. Okuldaki tartışma akşam WhatsApp grubuna, oradan sosyal medyaya, ertesi gün tekrar sınıfa taşınabilir. Bu nedenle dijital sınırlar da konuşulmalıdır.

Çocuğunuz tanımadığı kişileri eklememeli, kişisel bilgilerini paylaşırken dikkatli olmalı, incitici içerikleri başkasına iletmemeli, zorbalık içeren gönderileri beğenerek veya paylaşarak yayılmasına katkıda bulunmamalıdır. Telefon isteği: çocuğum sürekli telefon istiyor.

Çocuğun telefonunu hemen elinden almak doğru mu?

Çocuk siber zorbalığı anlattığında “telefonu ver, bir daha kullanmayacaksın” demek ters etki yaratabilir. Çocuk şöyle düşünebilir: “Bir daha anlatırsam telefonumu alacaklar.” Önce güvenliği sağlayın. Kanıtları saklayın. Gerekli hesapları engelleyin ve bildirin. Sonra birlikte dijital kullanım planı oluşturun.

Ne zaman profesyonel destek düşünülebilir?

Zorbalık sonrası çocukta uzun süren yoğun kaygı, belirgin uyku veya yeme değişiklikleri, okula gitmeyi sürekli reddetme, sosyal hayattan belirgin çekilme veya günlük işlevsellikte ciddi değişiklik gibi durumlar varsa çocuklarla çalışan uygun bir sağlık veya ruh sağlığı profesyonelinden destek alınabilir.

Çocuğun kendisine veya başkasına zarar verme riski olduğuna dair bir durum varsa beklenmeden acil profesyonel yardım alınmalıdır. StopBullying.gov da acil zarar riski bulunduğunda derhal yardım alınmasını öneriyor.

Ebeveynler için akran zorbalığında 10 adımlık yol haritası

Kaydedilebilir 10 adım

1. Sakin kalın ve çocuğu dinleyin.
2. Yaşadıklarını küçümsemeyin.
3. Olayın ne zaman, nerede ve ne sıklıkla yaşandığını öğrenin.
4. Tekrarlanan olayları not edin; siber zorbalıkta kanıtları koruyun.
5. Çocuğa bununla tek başına mücadele etmek zorunda olmadığını anlatın.
6. Öğretmen ve okul yönetimiyle çözüm odaklı iletişim kurun.
7. Çocuğu zorbalık yapan çocukla tek başına yüzleşmeye zorlamayın.
8. Okuldan uygulanacak güvenlik ve takip planını öğrenin.
9. Çocuğun arkadaşlıklarını ve güvenli sosyal ortamlarını destekleyin.
10. Sorun devam ediyor veya çocuğun günlük yaşamını ciddi biçimde etkiliyorsa uygun profesyonel destek alın.

Sonuç: “çocuklar arasında olur” deyip geçmeyelim

Çocuklukta arkadaşlıklar değişir. Tartışmalar olur. Küslükler olur. Anlaşmazlıklar olur. Bunların hepsini “zorbalık” olarak adlandırmak doğru değildir. Ama tekrarlanan incitici davranışları da “çocuk bunlar, kendi aralarında hallederler” diyerek görmezden gelmemeliyiz.

Çocuğun okulda öğrenmesi gereken yalnızca matematik, Türkçe, fen veya İngilizce değildir. Birlikte yaşamak, farklılıklara saygı göstermek, sınır koymak, bir arkadaşının sınırına saygı duymak, yardım istemek ve başkasının haksızlığa uğradığını gördüğünde bunu normalleştirmemek de okul hayatının parçasıdır.

Bir çocuk “bana bunu yapıyorlar” dediğinde ona verebileceğimiz en güçlü ilk mesajlardan biri belki de şudur: “Seni dinliyorum. Bunu tek başına çözmek zorunda değilsin.” Sonrası aile, öğretmen, okul ve gerektiğinde uzman desteğiyle birlikte ele alınabilir. Çünkü çocuğun okulda yalnızca eğitim alma değil, kendini güvende hissedebileceği bir ortamda eğitim alma hakkı da vardır.

Bu içerik ebeveynlere akran zorbalığını tanıma, önleme ve okul ile iş birliği konusunda genel bilgi sunmak amacıyla hazırlanmıştır. Her çocuk ve olay farklıdır. Fiziksel güvenlik riski, tehdit, ciddi şiddet veya çocuğun ruhsal ve günlük işlevselliğinde belirgin bozulma söz konusuysa durumun niteliğine göre okul yönetimi ve uygun profesyonel veya ilgili yetkili kurumlarla gecikmeden iletişim kurulmalıdır.

Sınıf davetiyesi çocuklar arasında dışlanma hissi yaratabilir: Kıbrıs’ta çocuk doğum günü.

Arkadaş sırrı ile güvenlik sırrı aynı değildir: çocuğum yalan söylüyor.